Jan Snel, professor aan de Universiteit van Amsterdam en medewerker van ARISE (Associates for Research Into the Science of Enjoyment), schreef een boek over het plezier van matig drinken en ziet het plezier als basis voor de gunstige effecten op de gezondheid.

Matige alcoholconsumptie is goed voor het hart. Bovendien toont wetenschappelijk onderzoek aan dat gemiddeld twee glazen per dag nog tal van andere gunstige effecten heeft op de gezondheid. Zo blijkt uit epidemiologisch onderzoek dat een matige alcoholconsumptie het risico vermindert op beroertes, galstenen, nierstenen, pancreaskanker, maagzweren, Non-Hodgkin lymfekanker, goedaardige prostaatvergroting, prostaatkanker tot en met de ziekte van Parkinson. De onderliggende mechanismen van sommige van deze gunstige effecten werden ondertussen ontrafeld, waaronder de effecten op hart en bloedvaten en op plotse dood.
Matig gebruik van alcohol verbetert de levensverwachting. Volgens de meeste onderzoekers is het de alcohol zelf die aan de basis ligt van deze heilzame effecten. Anderen zoeken het in andere substanties, zoals polyfenolen, anti-oxidantia of vitamine B6.

Happy hour

Als dat allemaal klopt, waarom worden de heilzame substanties dan niet in pilvorm verkocht? Waarom slikken we dan bijvoorbeeld geen alcohol-pilletjes ter preventie van hart en vaatziekten? Volgens Jan Snel, psycholoog aan de Universiteit Amsterdam, heeft dat geen zin omdat de gunstige effecten van matig drinken zich niet beperken tot een invloed op de fysieke gezondheid. Alcohol consumeren heeft ook een heilzame werking op de cognitieve en psychologische gezondheid. Een paar glazen per dag houdt oudere mensen op de been, ze blijven sociaal actiever en daardoor ook langer autonoom, zo stelt hij. Een dagelijks “happy hour” heeft ook een belangrijke psychologische impact. Mensen die matig alcohol consumeren verkeren gemiddeld in een betere stemming, ze klagen minder en plegen minder zelfmoord. Ze hebben een gevulder sociaal leven dan niet-drinkers of excessieve drinkers.
Wetenschappers hebben de neiging om de verklaringen voor het gunstige effect van een matige alcoholconsumptie te zoeken in ethanol of in andere substanties. Wat vaak over het hoofd gezien wordt is de reden waarom mensen matig drinken. Mensen gebruiken alcohol voor hun plezier. Uit enquêtes blijkt dat 60% van de matige drinkers drinkt omdat het leuk en ontspannend is. Het is best mogelijk dat het goed gevoel, dat ontstaat bij matige consumptie, aan de basis ligt van het gunstige effect op de gezondheid. Zo redeneert althans prof. Jan Snel.

Heilzaam voor het afweersysteem

Jammer genoeg is er weinig onderzoek over dit verband. Nochtans ligt deze veronderstelling voor de hand. Onderzoek toont namelijk aan dat andere activiteiten, zoals muziek beluisteren, zoetigheden eten, ontspannende activiteiten en humor het afweersysteem een ware duw in de rug geven. Met andere woorden, deze aangename activiteiten hebben wel degelijk een gunstig effect op de fysieke gezondheid. Wist u dat mensen die graag genieten van zoetigheden ook langer leven dan mensen die dat niet kunnen. Net zoals matige drinkers, zouden “matige zoetekauwen” langer leven dan geheelonthouders. De U-curve die voor matige consumptie van zoetigheden bestaat, lijkt verdacht veel op de bekende U-curve bij matige alcoholconsumptie, zegt Snel in zijn boek. Van ontspannende activiteiten en hobby’s is aangetoond dat ze de mentale gezondheid verbeteren, het humeur opkrikken, de jobtevredenheid verhogen, enzovoort. In feite vormen alle aangename activiteiten een opkikker voor het afweersysteem. Ze houden mensen in evenwicht en vormen een tegengif voor de dagelijkse portie stress. Genieten van een biertje of een goed glas wijn vormt een combinatie van de hoger genoemde activiteiten. Het is een aangename bezigheid, we doen het meestal in goed gezelschap, het verbetert ons humeur en vormt vaak een aanzet tot humor. Kortom, matige alcoholconsumptie is plezant en dat is op zich heilzaam voor de gezondheid.

Drinken voor het plezier versus zorgen verdrinken

Drinken voor het plezier is wat anders dan drinken om zorgen te vergeten. Dat werd ook aangetoond in een grootschalig onderzoek uit Heidelberg in de vroege jaren 90. Aan die studie deden een groep 50- en 60-jarigen mee, die gedurende 13 jaar gevolgd werden. In de tijdspanne overleed 2,5% van de matige drinkers tengevolge van hart- en vaatziekten, tegenover 3,4% van de geheelonthouders en 5,6% van de mensen die drinken om hun zorgen te vergeten. Daaruit leiden de onderzoekers af dat de gevoelens die mensen hebben over hun drinkgedrag, het effect op hun gezondheid mee bepalen.
Ander onderzoek toont aan dat zich schuldig voelen een belangrijke factor is bij de ernst van een kater, zowel bij mannen als bij vrouwen. Schuldgevoelens over het drinkgedrag zouden een kater in de hand werken. In plaats van zich schuldig te voelen wanneer men de regels van matige alcoholconsumptie overschrijdt, zou men beter moeten genieten van de plezante momenten. Wanneer altijd maar de klemtoon gelegd wordt op de gevaren van overdreven alcoholconsumptie, gaan mensen vanzelf schuldgevoelens ontwikkelen, zegt Snel. Mensen worden bang van hun eigen drinkgedrag. De overheid zou er beter aan doen te wijzen op de gunstige effecten van een matige alcoholconsumptie, van het genieten van een glaasje bier of wijn in gezelschap van vrienden. Het aanleren van goed drinkgedrag moet steunen op een positieve boodschap. Jongeren willen experimenteren; ze willen de wereld rondom zich leren kennen. Extreem gedrag, waar ouders vaak bang van zijn, verdwijnt vanzelf met het ouder worden. Ouders moeten hun jongeren leren hoe ze kunnen genieten van alcohol en hoe alcohol leren appreciëren. Wanneer je jongeren verbiedt om alcohol te drinken, uit angst voor misbruik, dan werk je juist onaangepast gedrag ten opzichte van alcohol in de hand.

Alcohol, de nuchtere feiten
Gunstige effecten van matige alcoholconsumptie
Jan Snel
Gorcum Publishers, Nederland
Verschijningsdatum: juni 2002

  |terug|mail|print|top|