Bier & Gezondheid
http://www.bierengezondheid.be/index.php/articles/nl/cid=14/aid=66/
|
DOSSIERS
Bier en metabolisme
De voedingswaarde van bier
Aanbreng van voedingsstoffen
Aanbreng van voedingsstoffen
Water
Bier bestaat voor meer dan 90% uit water. Dus kan bier een bijdrage leveren in de dagelijkse vochttoevoer, die minstens 1,5 tot 2 liter per dag moet bedragen. Let op, alcohol werkt eveneens vochtafdrijvend, wat betekent dat bier (wijn of sterke drank) alleen nooit de enige vochtleverancier mag of kan zijn. Alcoholvrij bier werkt minder vochtafdrijvend dan gewoon bier, maar zorgt toch voor iets meer vochtverlies dan water. Dat blijkt uit een onderzoek waarbij 23 profvoetballers na de training ofwel 75 cl alcoholvrij bier kregen ofwel dezelfde hoeveelheid water dronken. Urinecollecties tot twee uur na het drinken toont aan dat de groep die alcoholvrij bier kreeg, 22% van de oorspronkelijke hoeveelheid verloor, terwijl de waterdrinkers binnen dezelfde tijdsspanne 17% vocht verloren. Dit weliswaar beperkte verschil wordt verklaard door de kleine hoeveelheid alcohol in zogenaamd alcoholvrij bier (alcoholvrije bieren mogen minder dan 0,5% alcohol bevatten).
Brouwers zijn er zich reeds lang van bewust dat uiterst zuiver water de basis moet zijn van bier. Voor één liter bier heeft men 7 tot 10 liter water nodig dat gebruikt wordt voor het brouwen zelf en de reiniging en sterilisatie van alle recipiënten waarin het bier wordt geproduceerd en vervoerd. Elk land, waaronder ook België, heeft strikte richtlijnen voor het water dat bij het brouwen van bier wordt gebruikt. Deze richtlijnen slaan op de houdbaarheid, de zuurtegraad, het zoutgehalte, oligo-elementen en eventuele contaminanten waaronder ook eventuele verontreiniging. Het zuiver water dat in bier gebruikt wordt doet zelfs het risico op sommige kankers dalen zoals dat het geval is voor blaaskanker.
Vet, suiker en eiwitten
Bier bevat geen vet, zeer weinig eiwitten (minder dan 0,5%) en een kleine hoeveelheid (ca. 3%) gefermenteerde suiker (in tegenstelling tot de geraffineerde suikers van frisdranken). De eiwitfractie in bier heeft geen enkele voedingswaarde en dient enkel om de schuimhoudbaarheid te bevorderen. De suiker daarentegen heeft wel een zekere voedingswaarde en is grotendeels afkomstig van de gerst. De meeste suiker in bier komt voor onder de vorm van maltose en glucose. Hun hoeveelheid schommelt tussen 35 tot 40 g per liter pilsbier. Andere biersoorten bevatten doorgaans wat meer suiker. Omdat bier geen vet bevat, heeft het niet de verdikkende eigenschappen die men het soms toeschrijft. Bovendien bevat bier dus geen cholesterol en ook geen dioxine, vermits dioxine enkel in vet oplosbaar is.
Bier bevat geen dioxines
Sinds de dioxinecrisis in België zijn we er ons allemaal van bewust dat dioxines potentieel kankerverwekkend zijn bij de mens. Uit studies blijkt dat een lichte blootstelling weinig of geen kanker veroorzaakt, maar een hoge blootstelling kan leiden tot een verhoogd risico van bepaalde kankers (o.a. bloedkanker). De Belgische wet bepaalt dat in voedingsstoffen met meer dan 2% vet (o.a. melk, vlees) niet meer dan vijf picogram dioxine mag aanwezig zijn per gram vet. Dioxines worden overal in het milieu aangetroffen, zowel in de lucht, het water als in de bodem. De gewone besmetting van dierproducten en dieren zijn het gevolg van vervuiling van het oppervlakte-drinkwater en grasland waarin besmette lucht en waterafvoer zorgen voor een bijna constante, in regel beperkte contaminatie. Wanneer industrieel afval in de diervoeding terechtkomt, kan men spreken van een massale verhoging van de blootstelling aan dioxines. Omdat dioxines nauwelijks oplossen in water, maar wel in vet zijn het vooral de vetcompartimenten van dierproducten die het sterkst gecontamineerd zijn. In het Belgisch bier is volgens de Eetwareninspectie van het Ministerie van Volksgezondheid nooit enige contaminatie met dioxines vastgesteld. Wat logisch is, vermits bier geen vet bevat en dioxines hoofdzakelijk in vet oplossen. Het Belgische bier valt dan ook buiten de klassieke residu-wetgeving voor wat dioxines betreft, omdat het geen vetcomponent heeft.
Vitaminen
De gistcellen, die tijdens het brouwproces aan het bier worden toegevoegd, maken tijdens hun groei vitaminen B aan en heel wat van die vitaminen blijven in het bier zitten. Hoe meer het bier verder gefilterd en geklaard wordt, hoe meer vitaminen verloren gaan.
Een glas pilsbier bevat uiteindelijk nog 0,07 mg vitamine B2, 0,01 mg vitamine B1 en 0,12 mg vitamine B6. Ter vergelijking: één snede bruin brood bevat 0,02 mg vitamine B2, 0,06 mg vitamine B1 en 0,05 mg vitamine B6.
Bij een matige inname van bier, kan dit product een bijdrage leveren aan de vitamine-behoefte. Anderzijds is het niet zo dat bij overdadig alcoholgebruik een goede reserve aan vitaminen wordt aangelegd. Integendeel, hoe meer bier men drinkt, hoe groter de vitamine (vooral vitamine B1) behoefte wordt.
Mineralen
Bier bevat verschillende spoorelementen en mineralen. De hoeveelheden ervan zijn afhankelijk van de herkomst van de grondstoffen, van de bereidingswijze en van het productieproces. De samenstelling van de bodem waarop gerst en hop groeien en de weersomstandigheden spelen ook een rol. De aanwezigheid van bepaalde mineralen, zoals ijzer, chroom, koper, silicium en kalium kan zeker als positief bestempeld worden. Minder gewenste spoorelementen zoals cobalt en lood komen vrijwel niet voor. Ook natrium (zout) komt praktisch niet voor, wat zeker positief is, omdat onze voeding toch al meer dan voldoende zout bevat. Door zijn waterafdrijvend effect zorgt bier er trouwens voor dat het overtollige zout dat in ons lichaam opgestapeld is, via de nieren kan uitgescheiden worden.
| Tabel 1. Vitaminegehalte in één glas pilsbier en lightbier; gemiddelde waarden. |
| 1 glas |
Vit B1 |
Vit B6 |
Vit B3 |
Panto- theenzuur |
Vit B6 |
Folium- zuur |
Vit B12 |
| |
mg |
mg |
mg |
mg |
mg |
mcg |
mcg |
| Pilsbier |
0,021 |
0,093 |
1,613 |
0,206 |
0,178 |
21 |
0,07 |
| Lightbier* |
0,032 |
0,106 |
1,388 |
0,127 |
0,120 |
15 |
0,04 |
| (*)Lightbier bevat minder caloriën maar een overeenkomstig alcoholgehalte in vergelijking met gewoon bier. |
| Tabel 2. Mineraalgehalte in één glas pilsbier of lightbier; gemiddelde waarden. |
| 1 glas |
Ca |
Fe |
Mg |
F |
K |
Na |
Zn |
Cu |
Mn |
Se |
| |
mg |
mg |
mg |
mg |
mg |
mg |
mg |
mg |
mg |
mcg |
| Pilsbier |
18 |
0,10 |
21 |
43 |
89 |
18 |
0,07 |
0,032 |
0,043 |
4,3 |
| Lightbier |
18 |
0,14 |
18 |
42 |
64 |
11 |
0,11 |
0,085 |
0,057 |
4,2 |
| Bron: CBMC (Conféderation des Brasseurs du Marché Commun; 23/6/99) |
Andere substanties
Bier bevat verder een hele resem biologisch actieve bestanddelen van plantaardige afkomst, de zogenaamde fytochemicaliën. Polyfenolen (tannines) bijvoorbeeld zijn aanwezig in bier en wijn en zouden een rol spelen in de preventie van hart- en vaatziekten door in te grijpen op het vetmetabolisme. Een andere interessante component in bier is harman, een bèta-carboline. Bèta-carbolines zijn stoffen met een hallucinogeen effect. Harman wordt aangetroffen in bier en wijn. Nonharman, een substantie behorende tot dezelfe klasse, vindt men terug in tabak. In het bloed van zware drinkers kan men kleine hoeveelheden harman opsporen. Harman zou interfereren met neurotransmitters, stoffen in de hersenen die bepaalde hersenzones activeren of juist inhiberen. Harman (en nonharman) treden in wisselwerking met de neurotransmitter serotonine en dat zou kunnen verklaren waarom bier en wijn (en tabak) een rustgevend effect hebben en in hoge dosis leiden tot beven en hallucinaties. In de laatste jaren gaat ook aandacht uit naar de fyto-oestrogenen in het bier. Fyto-oestrogenen zijn eveneens biologisch actieve substanties van plantaardige oorsprong die de werking van het vrouwelijk hormoon nabootsen. Aan fyto-oestrogenen worden allerhande gunstige effecten toegeschreven. Ze zouden tegen hart- en vaatziekten en kanker en een hoge inname bij oudere vrouwen mildert eventuele menopauzeklachten. Of de lage concentraties fyto-oestrogenen die men terugvindt in bier voldoende zijn om dergelijke effecten te veroozaken, is nog niet duidelijk.
Bier bevat verder een uitgebreide lijst van fytochemicalieën in zeer lage doses, waarvan een aantal tot op vandaag niet geïdentificeerd is. Een aantal van deze stoffen treedt mogelijk in wisselwerking met lichaamseigen substanties, terwijl andere geen effect hebben.
Contaminanten
Net zoals voor alle voedingsstoffen het geval is, kan ook bier besmet worden met contaminanten. Dit zijn ongewenste stoffen die tijdens het brouwen of het verpakken toevallig in het bier verzeild geraken. Bier in blik bijvoorbeeld, bevat, net zoals frisdrank in blik, sporen van aluminium afkomstig van de verpakking. Meestal gaat het daarbij om zeer kleine concentraties die geen gevaar betekenen voor gezondheid.
|