Alcohol zorgt voor enorme psychosociale en lichamelijke schade bij problematisch gebruik. Te vaak wordt de overgang naar de probleemfase niet tijdig erkend. Daarbij is alcohol in België ook nog steeds de meest misbruikte psychoactieve drug. Dat schrijven de auteurs van het boek "Hulpverlening bij problematisch alcoholgebruik".

Het boek wil dan ook een totaalbeeld van de problematiek bieden aan alle hulpverleners die ermee in contact komen. Zo geeft het een duidelijke beschrijving van de medische, sociale en psychische gevolgen ervan. Handig voor de praktijk, vind je er ook bruikbare behandelingswijzen en gerichte interventiemogelijkheden in terug.

Motivatiebevordering

Dat voor de verschillende stadia van het probleem. Want volgens hen betekent multidisciplinaire hulp bij alcoholproblemen ook vooral een procesmatige gedragsverandering teweegbrengen. En daarin vormt motivatiebevordering de steeds terugkerende steunpilaar.

De auteurslijst bestaat uit evenveel schrijvers als er hoofdstukken zijn. Allemaal hebben ze als hulpverlener een uitgebreide praktijkervaring. Zowel internisten, psychiaters, neurologen als psychologen en verpleegkundigen dragen hun steentje bij. Wat mee leidt tot een duidelijke en volledige benadering van het probleem vanuit verschillende invalshoeken. Maar het initiatief voor het boek kwam vooral vanuit de VAD (Vereniging voor Alcohol- en Drugverslaving) en de VVGG (Vlaamse Vereniging Geestelijke Gezondheidszorg).

Gebruik versus misbruik

In hoofdstuk één promoot Prof. Dr. Joris Casselman, psychiater en criminoloog, Gerechtelijke Geestelijke Gezondheidszorg KULeuven dus volop de slogan "Alcoholproblemen, denk integraal, handel gericht". Hij legt ook sterk de nadruk op de schemergrens tussen excessieve drinkers en alcoholisten. Die wordt vaak mee bepaald door de tolerantie van het leefmilieu. Maar enkele objectieve kenmerken van grensoverschrijdend gedrag zijn gewelddadig gedrag, verkeersongevallen, werkverzuim of arbeidsongevallen.

Verder in het boek vindt de hulpverlener nog meer concrete hulpmiddelen voor het bepalen van die grens zoals de DSM-IV criteria, vragenlijsten zoals CAGE, Five-shot en de AUDIT of welke biologische markers er bestaan. Ook besteden de auteurs speciale aandacht aan screening bij zwangeren, jongeren en ouderen.

Alcoholcarrière

Leverfalen neemt als belangrijk gevolg van alcoholmisbruik een groot deel in van de internistische bespreking van deze problematiek. Een handige formule geeft objectief weer welke hoeveelheid alcohol ernstige leverschade veroorzaakt. Het percentage alcohol x 0,78 = gr alcohol per 100 ml alcoholische drank. Ernstige leverschade manifesteert zich bij mannen vanaf 20 tot 80 gr (gemiddeld > 40gr) per dag en bij vrouwen vanaf 12 tot 60 gr (gemiddeld > 20gr) per dag.

Na de andere organische effecten en neurologische gevolgen gaat het boek nog specifiek verder in op de verschillen tussen mannen en vrouwen. Zo zou bij vrouwen drinken vooral tot de levensstijl van de hoger opgeleiden horen. Borstkanker en de overlijdenskans zou verhoogd zijn bij vrouwen die aangeven meer dan twee consumpties per dag te drinken. En de alcoholcarrière verloopt anders dan bij mannen. Vrouwen starten met drinken op latere leeftijd. Het proces zou vanaf dan sneller verlopen.

Multidisciplinaire hulpverlening

De tweede helft van het boek spitst zich volledig toe op de hulpverlening, op farmacotherapeutisch, sociaal en psychologisch vlak. Zowel farmacotherapieën voor het AWS (Acute Withdrawl Syndrome) als langeretermijnbehandelingen komen aan bod. Zelfs nieuwe perspectieven met naltrexone, topiramate of rimonabant worden besproken. Het boek blijft ook hier zijn integrale benadering trouw en geeft verder advies voor de farmacologische behandeling van de comorbiditeit zoals depressie, slaapmoeilijkheden of voedingstekorten.

Maar het belangrijkste daarin is therapietrouw. "Giving up smoking is easy, I’ve done it a hundred times." zei Mark Twain ooit, staat in hoofdstuk 7. En dat geldt ook voor probleemdrinkers. Het ‘gebrek aan motivatie’ en ‘steeds weer terugvallen’ haalt de hulpverlener nogal eens het bloed onder de nagels vandaan. Dus probeert dat hoofdstuk hulpverleners via modellen en vragenlijsten hulpmiddelen te bieden in dit aspect van de problematiek.

Want het blijft een moeilijke klus. Ook gedragsanalyse, socio-familiale context, psycho-analytische benadering, cliëntgerichte hulpverlening en rehabilitatie bij cognitieve stoornissen worden in zeer klare taal toegelicht.

De epiloog met een overzicht van het hulpverleningsaanbod in Vlaanderen maakt het plaatje rond. Een overzichtelijk boek dat een totaalbeeld schetst en hulpmiddelen aanreikt bij de hulpverlening bij alcoholproblemen. Iets om in de praktijk te gebruiken.

"Hulpverlening bij problematisch alcoholgebruik." Stan Ansoms, Joris Casselman, Frieda Matthys & Geert Verstuyf (red.)

Garant, Antwerpen-Apeldoorn
ISBN: 90-441-1558-8
Verkoopprijs incl. BTW: 29,00 euro

Bron: Artsenkrant