Zo produceerde België in 1999 1,5 miljard liter bier en 7 miljoen liter sterke drank, althans volgens de NIS-statistieken (Nationaal Instituut voor Statistiek). Bier blijkt een belangrijk exportproduct. In 1999 voerde België een half miljard liter bier uit. Bier wordt het meest gedronken in België, al geven gezinnen op jaarbasis meer uit aan wijn en aperitieven. Per hoofd van de bevolking werd in 1999 gemiddeld 4,56 liter bier, 2,98 liter wijn en 1,13 liter sterke drank gedronken. Dit komt neer op 8,7 liter in totaal, waarmee België de veertiende plaats bekleedt op de wereldranglijst inzake alcoholconsumptie.
De meeste Belgen tussen 18 en 55 jaar (96,7%) dronk ooit alcohol. Het eerste gebruik situeert zich gemiddeld rond de leeftijd van 15 jaar. In het voorbije jaar dronk 53,9% van de volwassen Belgen alcohol. 28% deed dit minstens wekelijks en 18,6% drinkt dagelijks. De alcoholconsumptie stijgt met de leeftijd en meer jongens dan meisjes drinken. Vlamingen drinken meer alcohol dan Franstalige Belgen.

De negatieve gevolgen van alcoholconsumptie manifesteren zich vooral in het verkeer. In 1999 was bij één op tien verkeersongevallen met gewonden of doden de chauffeur dronken. Dat is meer in vergelijking met 1997. De meest 'dronken' chauffeurs zijn te vinden in de leeftijdsgroep 30 tot 49 jaar. Alcoholconsumptie is zeker niet de belangrijkste factor bij auto-ongevallen. Van de grootste risicogroep voor verkeersongevallen, de 18 tot 24-jarigen, bleek 6,8% dronken achter het stuur te zitten.
De meeste verkeersongevallen met doden of gewonden zijn niet gerelateerd aan dronkenschap, drug- of medicatiegebruik. Vermoeidheid en roekeloos rijgedrag spelen een grotere rol.

Op basis van de gezondheidsenquête (1997) onderzochten Janssens e.a. (2000) de relatie tussen bier- en alcoholconsumptie, body mass index (BMI) en zwaarlijvigheid. Uit hun analyse blijkt dat vrouwen met een lage of gemiddelde alcoholconsumptie gemiddeld magerder (lagere BMI) zijn dan niet drinkende vrouwen. De relatie gaat vooral op voor bier. Voor mannen bestaat dit verband niet: matige alcoholconsumptie verhoogt het risico op zwaarlijvigheid bij mannen. Wanneer gespecifieerd wordt naar soort alcoholische drank, dan blijkt biergebruik geen invloed te hebben op het lichaamsgewicht bij mannen, maar sterke drank des te meer. Hoe meer sterke drank mannen drinken, hoe groter hun risico op zwaarlijvigheid.
De man-vrouwverschillen met betrekking tot bierconsumptie en lichaamsgewicht hebben mogelijk te maken met andere leeffactoren, zoals voeding en beweging.

Ongezonde gedragingen blijken vaak samen voor te komen, zo stelden Roberfroid en Pomerleau (2000) vast. Tot ongezond gedrag rekenden ze: roken, zwaar drinken, inactiviteit, ongezonde eetgewoonten en geen autogordel dragen. Uit hun studiepopulatie (4.394 mensen tussen 25 en 65 jaar) was één op vijf een zware drinker. Ze vonden een sterke associatie tussen roken en zwaar drinken: de meeste zware drinkers roken. In feite bleek elke vorm van ongezond gedrag een risicofactor voor bijkomend ongezond gedrag. Dit risico neemt nog toe met het aantal ongezonde gedragingen.

Een hoge en langdurige alcoholconsumptie beschadigt weefsels en organen. Chronisch alcoholmisbruik leidt tot gastritis (maagslijmvliesontsteking), pancreatitis (alvleesklierontsteking), leveraandoeningen waaronder alcoholhepatitis en cirrose, aandoeningen van hart- en bloedvaten (o.a. hoge bloeddruk), zenuwaantasting, Wernicke-Korsakovsyndroom enzovoort.

In 1999 gingen 17% van de gesprekken van de Druglijn (de anonieme telefoonhulplijn van de VAD) over alcohol. Meer mannen dan vrouwen zijn lid van de anonieme alcoholisten. Van de vrouwen die lid zijn is één op drie huisvrouw. Huisartsen stelden in het afgelopen jaar bij 4,7% van hun patiënten alcoholmisbruik vast en bij 4,2% alcoholafhankelijkheid. Voor 87,3% van de mensen met alcoholafhankelijkheid is alcohol het voornaamste product waarvoor ze in behandeling zijn. 70,5% van deze probleemdrinkers zijn mannen. De gemiddelde leeftijd is 40 jaar en 8 maanden.
Excessief alcoholmisbruik is geen belangrijke doodsoorzaak. Sterfte door chronisch leverlijden en levercirrose neemt toe tot de leeftijd van 64 jaar. Van de mannen tussen 45 en 64 jaar overlijdt 4% aan de gevolgen van chronisch leverlijden en levercirrose. Drie procent van de overlijdens bij vrouwen in deze leeftijdscategorie is aan dezelfde oorzaak te wijten.
De mortaliteitscijfers zijn over het algemeen onvoldoende gedetailleerd om precieze informatie te verstrekken over de alcoholgerelateerde overlijdens.

Else De Donder
Vereniging voor Alcohol en andere Drugproblemen
E. Tollenaerestraat
Tel: 0032-2-423.03.33
Fax: 0032-2-423.03.34
e-mail: vad@vad.be
site: www.vad.be